Նորատուսը գտնվում է Սևանից ոչ հեռու: Այն համարվում է խաչքարների «անտառ», յուրահատուկ բացօթյա թանգարան, խաչքարային արվեստի գործերի եզակի հավաքածու, վայր, որը խորհրդավոր տպավորություն է թողնում Հայաստանի մասին: Ավանդության համաձայն` մոնղոլ-թաթարական հերթական հարձակման ժամանակ հարյուրավոր խաչքարներ զգեստավորում են զինվորների պես: Տեսնելով այդ զարհուրելի տեսարանը` թշնամին ամոթալի ետ է նահանջում:

Դամբարանի տարածքում կա մի փոքրիկ մատուռ, որի օգնությամբ, մեկ այլ ավանդույթի համաձայն, փրկվել է մի ամբողջ գյուղ: Մոնղոլ-թաթարները պայմանավորվել էին գյուղի ավագանու հետ, որ կխնայեն բոլոր այն մարդկանց կյանքը, ովքեր կտեղավորվեն ժամատան ներսում: Քանի որ մատուռն ուներ գաղտնի ելք, բոլոր բնակիչներին հաջողվեց փախչել: Մոնղոլ-թաթարական բանակի գլխավոր հրամանատարը, մտնելով մատուռ, ապշահար է լինում` նա տեսնում է միայն աղոթող ավագանուն: Ավագանին «բացատրում է», որ ամբոխը վերածվել է աղավնիների ու չվել է երկինք: