Հայաստան

Բնություն

Share |

Հայաստանը գտնվում է Անդրկովկասի հարավային մասում: Հյուսիսում այն սահմանակից է Վրաստանին, արևելքում` Ադրբեջանին, հարավում` Իրանին և արևմուտքում` Թուրքիային: Սահմանի ընդհանուր երկարությունը 1245 կմ է: Հայաստանի Հանրապետության տարածքը կազմում է 29800 կմ²: Հայաստանի տարածքը ծավալվում է 360 կմ երկարությամբ և 200 կմ լայնությամբ: Հայաստանի տարածքի մեծ մասը գտնվում է ծովի մակարդակից 1000-ից մինչև 2500 մետր բարձրության վրա, հյուսիսից և արևելքից շրջապատված է Փոքր Կովկասի լեռնաշղթաներով:

Ամենամեծ լեռնագագաթներն են Արագածը (4090 մ) և Կապուտջուղը (3904 մ): Արևային ճառագայթումը կազմում է տարեկան 2700 ժամ: Կլիման ցամաքային է, չորային` տաք ամառներով և չափավոր ցուրտ ձմեռներով: Օդի միջին ջերմաստիճանը ամռանը +25˚C է, իսկ ձմռանը` -5˚C, տարվա մեջ արևային օրերը կազմում են 280 օր: Երկրի կենտրոնական մասում տարածվում է հրաբխային լեռների գոտին, որոնք հրահեղուկ զանգվածներից առաջացած միջին բարձրության լեռներով և վահանաձև զանգվածներով մասնատված տարանջատ լեռնաշղթաներ են: Հյուսիսում և հարավարևելքում լեռները բաժան-բաժան են արված հովիտների խիտ ցանցով, որոնցից շատերը խորը կիրճեր են: Հայաստանի հարավ-արևմուտքում գտնվում է Արարատյան դաշտավայրը:

Հայաստանի տարածքը պատկանում է երիտասարդ ալպիական ծալքավորվածություն ունեցող գոտուն, որտեղ դեռ շարունակվում են ժամանակակից լեռնագոյացման պրոցեսները: Երկիրը հարուստ է օգտակար հանածոներով, կան պղնձի, մոլիբդենի, ոսկու, երկաթի, ցինկի և այլ պաշարներ: Հայաստանը քարային շինանյութերի մեծ շտեմարան է:

Ավելի քան 215 գետեր են հոսում Հայաստանի տարածքով, որոնք պատկանում են Կասպից ծովի ավազանին: Նրանք նավագնացության համար հարմար չեն, բայց օժտված են հիդրոէներգետիկական մեծ պոտենցիալով, որը և օգտագործվում է էլեկտրաէներգիա ստանալու և ոռոգման նպատակներով:

Հայաստանում կան հարյուրից ավելի լճեր: Դրանցից ամենամեծը բարձրադիր քաղցրահամ Սևանա լիճն է, որը գտնվում է ծովի մակարդակից 1900 մ բարձրության վրա, այն ունի ավելի քան 1200 կմ² տարածք:

Հայաստանի տարածքի 13% զբաղեցնում են անտառները: Վարելահողերը կազմում են մոտ 17%, իսկ 20% զբաղեցնում են մարգագետիններն ու արոտավայրերը:

Հարուստ և ինքնատիպ է բուսական ու կենդանական աշխարհը: Հայաստանի տարածքում աճում են մոտ 3200 տեսակի բույսեր, որոնցից 106-ը էնդեմիկ են: Կենդանական աշխարհը շատ բազմազան է. կան հազվագյուտ տեսակի թռչուններ ու կենդանիներ` հայկական մուֆլոն, այծյամ, վարազ, անդրկովկասյան գորշ արջ, բեզոարյան այծ, իսկ թռչուններից` սևագլուխ կեռնեխ, գորշ կաքավ, դաշտային մկնորս, մկնաբազե, արտույտ, մորաճուռակ, շամբաճուռակ և այլն: