Հայաստանի տեսարժան վայրերը

Խնձորեսկ

Share |

Երբևիցե տեսել եք գյուղ կամ քաղաք, ուր կա հարյուրից ավելի բնակարան և չկա ոչ մի բնակիչ: «Մեռյալ քաղաք», ուր դեռևս 70 տարի առաջ մարդիկ էին բնակվում: Գորիսից 8 կմ արևելք, ծովի մակարդակից 1580մ բարձրության վրա, ժայռերի, կիրճերի և հրաշագեղ բնության գրկում գտնվում է Հայաստանի տեսարժան վայրերից մեկը` հինավուրց Խնձորեսկը: Դա մի յուրահատուկ վայր է, ուր թվում է, թե ժամանակը կանգ է առել: Արտաքին աշխարհից կտրված այս ժայռոտ վայրում մարդիկ դարեր շարունակ ապրել են բնության օգնությամբ, որը պաշտպանում էր նրանց թշնամիներից, ցրտից, շոգից, անձրևից ու կենդանիներից: Զարմանալի է այն փաստը, որ մինչև 1958թ., երբ Հայաստանն արդեն զարգացած արդյունաբերությամբ երկիր էր, այստեղ դեռ շարունակվում էր կյանքը: Ինքնապաշտպանության բնազդը հարյուրամյակների ընթացքում այնպես էր խորացել մարդկանց գիտակցության մեջ, որ նրանք արհամարհում էին գիտության ձեռքբերումները ու չէին լքում իրենց քարանձավները: 1913թ. Խնձորեսկում կար 1800 տուն, 7 դպրոց, երկուսը` պետական, հինգը` մասնավոր:

Հին Խնձորեսկը տարածված է լեռնահովտի երկու լանջերին: Այդ լանջերի վրա բնակավայրերի կառուցման համար հարթ տարածություններ չեն եղել, դրա համար էլ մարդիկ օգտագործել են քարանձավները: Փորելով քարանձավները, «կառուցել են» տներ, որոնցից շատերը գտնվում էին 20-30 մետր բարձրության վրա, ընդ որում, մեկ տան տանիքը մյուս տան համար ծառայում էր որպես հիմք:

Այդ քարանձավային բնակարանների քանակը հասնում է հարյուրավորների, իսկ քարանձավային քաղաքը կարծես հազար տարուց ավելի պատմություն ունի:

Խնձորեսկի ստորին հատվածում, հինավուրց գերեզմանոցի տեղում, բազալտե սալաքարի տակ հանգչում է XVIII դարում պարսիկ և թուրք բռնակալների դեմ ազգային ազատագրական պայքարի հերոս Մխիթար Սպարապետի աճյունը:

Հին Խնձորեսկը պատմական հուշարձան է և գտնվում է պետության պահպանության ներքո: